Αρχείο της ΕΡΤ: Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό
Διαφήμιση - Advertisement
Διαφήμιση - Advertisement
Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ (www.ert.gr/ert-arxeio), καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook (www.facebook.com/ERTarchive).
12 Οκτωβρίου 1944: Απελευθέρωση της Αθήνας
«Παρασκήνιο» - «Μέρες Απελευθέρωσης»
Για τα 82 χρόνια από την Απελευθέρωση της Αθήνας, στις 12 Οκτωβρίου 1944, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ της σειράς «Παρασκήνιο» του Λάκη Παπαστάθη, αφιερωμένο στα γεγονότα εκείνων των ημερών με τη χρήση εκτεταμένου αρχειακού κινηματογραφικού υλικού από την εποχή.
Σκηνοθεσία-έρευνα: Λάκης Παπαστάθης
Ιστορικός σύμβουλος: Γιώργος Ζεβελάκης
Παραγωγή: 1993
13 Οκτωβρίου: Αφιέρωμα στον θεατρικό συγγραφέα Ντάριο Φο
«Ανταποκριτές» - Ρώμη: Ρεπορτάζ και συνέντευξη του σπουδαίου συγγραφέα
Ο Ντάριο Φο, ο κορυφαίος σατιρικός του ιταλικού θεάτρου και βαθιά πολιτικοποιημένος καλλιτέχνης, πέθανε σε ηλικία 90 ετών στις 13 Οκτωβρίου του 2016. Σκηνοθέτης, ηθοποιός, θεατρικός συγγραφέας και λογοτέχνης, βραβευμένος με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1997, ο Ντάριο Φο υπηρέτησε το πολιτικό θέατρο περισσότερο από πέντε δεκαετίες. Για τα δέκα χρόνια από τον θάνατό του, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει συνέντευξή του στον ανταποκριτή της ΕΡΤ στη Ρώμη, Δημήτρη Δεληολάνη, το 2011. Η συνέντευξη δόθηκε με την ευκαιρία της διάλεξης του Ντάριο Φο στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης, με θέμα το αρχαίο ελληνικό θέατρο και την επιρροή του στο έργο του.
Ο Ντάριο Φο θυμάται την πρώτη φορά που ανέβηκε στην Ελλάδα έργο του, «Η Ισαβέλλα, τρεις καραβέλες και ένας παραμυθάς», την περίοδο 1974-1975, από το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν. Επίσης, μιλάει για τη θερμή υποδοχή που επιφύλαξαν σε εκείνον και τη σύζυγό του, ηθοποιό Φράνκα Ράμε, προσωπικότητες από τον χώρο της τέχνης όταν πρωτοήλθαν στην Ελλάδα μετά την πτώση της Χούντας. Και οι δύο στήριξαν, τόσο με τις παραστάσεις τους όσο με τη συμμετοχή τους σε εκδηλώσεις αλληλεγγύης, τον ελληνικό αγώνα ενάντια στη δικτατορία των συνταγματαρχών. Το ρεπορτάζ με τη συνέντευξη και τα στιγμιότυπα από την εκδήλωση μεταδόθηκε στο πλαίσιο της εκπομπής «Ανταποκριτές».
Έρευνα-παρουσίαση εκπομπής: Οντίν Λιναρδάτου
Σκηνοθεσία: Γιώργος Αλπογιάννης, Γιώργος Σταμούλης
13 Οκτωβρίου 1944: Η Μάχη της Ηλεκτρικής
«Κλεινόν Άστυ - Εγένετο Φως»
Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ της σειράς «Κλεινόν Άστυ – Εγένετο Φως», με θέμα την ιστορική Μάχη της Ηλεκτρικής, στις 13 Οκτωβρίου του 1944, τη συμπλοκή μεταξύ των γερμανικών δυνάμεων και των δυνάμεων του ΕΛΑΣ που βρίσκονταν στην περιοχή του Πειραιά, στον χώρο των εγκαταστάσεων του εργοστασίου ρεύματος της «Ηλεκτρικής» στο Κερατσίνι. Μιλούν για τη Μάχη της Ηλεκτρικής οι Ελένη Κυραμαργιού, ιστορικός, Μάρθα Μαυροειδή, τομεάρχισσα Αρχείων και Βιομηχανικής Κληρονομιάς ΔΕΗ Α.Ε., και Αθανάσιος Κραβαρίτης, πρώην γενικός διευθυντής Ανάπτυξης ΔΕΗ.
Σενάριο-Σκηνοθεσία: Γιάννης Χαριτίδης
Παραγωγή: 2021
* Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook.
14 Οκτωβρίου 1995: Θάνατος της δημοσιογράφου και εκδότριας Ελένης Βλάχου
«Μαρτυρίες» - «Ελένη Βλάχου, μια δημοσιογράφος θυμάται…»
Το συγκεκριμένο επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Μαρτυρίες», παραγωγής 1991, είναι αφιερωμένο στη διακεκριμένη δημοσιογράφο και εκδότρια των εφημερίδων «Καθημερινή» και «Μεσημβρινή», Ελένη Βλάχου. Μέσα σε μια χρονολογική αφήγηση που διατρέχει τα σημαντικότερα γεγονότα της ελληνικής Ιστορίας, η Ελένη Βλάχου διηγείται τις προσωπικές της εμπειρίες, θυμάται γεγονότα και μιλάει για ιστορικές προσωπικότητες τις οποίες γνώρισε.
Αναφέρεται στο ταξίδι της στην Άπω Ανατολή το 1934 και στη δημοσίευση των ταξιδιωτικών εντυπώσεών της στην «Καθημερινή», γεγονός που αποτέλεσε και το ξεκίνημα της δημοσιογραφικής καριέρας της, μιλάει για την παντοδυναμία του Τύπου την περίοδο εκείνη και θυμάται την περίοδο της Κατοχής. Ιδιαίτερος λόγος γίνεται για το ταξίδι της στη Ρωσία τον Νοέμβριο του 1953, το οποίο και κατέγραψε σε μια σειρά άρθρων στην «Καθημερινή». Σημείο αναφοράς κατά τη διάρκεια της συνέντευξης είναι, επίσης, η άνοδος του Κωνσταντίνου Καραμανλή και η έκδοση της «Μεσημβρινής».
Η εκπομπή κλείνει με τη μαρτυρία της Ελένης Βλάχου για την περίοδο της Δικτατορίας, για τη λογοκρισία που το καθεστώς επεδίωξε να επιβάλει και την τελική διακοπή της έκδοσης των εφημερίδων της. Η συνέντευξη της Ελένης Βλάχου πλαισιώνεται από αρχειακό οπτικοακουστικό υλικό, καθώς και δημοσιεύματα της «Καθημερινής» και της «Μεσημβρινής».
Σενάριο – Σκηνοθεσία: Γιώργος Πετρίτσης
15 Οκτωβρίου 1926: Γέννηση του Μισέλ Φουκό
«Περισκόπιο»
Για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του σημαντικού φιλοσόφου και διανοούμενου, Μισέλ Φουκό, στις 15 Οκτωβρίου 1926, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει επεισόδιο της σειράς εκπομπών «Περισκόπιο», παραγωγής 1984, με θέμα ένα αφιέρωμα στον ίδιο τον Φουκό από τον καθηγητή του Πάντειου Πανεπιστημίου, Γιώργο Βέλτσο, εστιάζοντας στην προσφορά του Μισέλ Φουκό όσον αφορά την αναζήτηση της αλήθειας, που αποτελεί κατεξοχήν καθήκον κάθε φιλοσόφου.
Σκηνοθεσία: Κώστας Κατσαρόπουλος
Διεύθυνση φωτογραφίας: Συράκος Δανάλης
16 Οκτωβρίου 2010: Θάνατος του σκηνοθέτη και σεναριογράφου Γιάννη Δαλιανίδη
«Ο έpωτας των πρώτων πλάνων»
Ο επιτυχημένος σκηνοθέτης των μιούζικαλ της χρυσής περιόδου του ελληνικού εμπορικού κινηματογράφου, Γιάννης Δαλιανίδης, έφυγε από τη ζωή στις 16 Οκτωβρίου 2010 και το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει επεισόδιο από τη σειρά «Ο έpωτας των πρώτων πλάνων», παραγωγής 1997, αφιερωμένο στον ίδιο τον σκηνοθέτη. Ο Γιάννης Δαλιανίδης μιλάει για την πρώτη του επαφή με τη δραματική τέχνη, τον χορό και τον κινηματογράφο, ενώ ανατρέχει στα πρώτα του καλλιτεχνικά βήματα στην Αθήνα του ’49.
Εκτενή μνεία κάνει στη συνεργασία του με τον Φιλοποίμενα Φίνο τη δεκαετία του ’60, που σηματοδοτείται από τη δημιουργία των μουσικών ταινιών του, με αφετηρία το κινηματογραφικό μιούζικαλ «Μερικοί το προτιμούν κρύο». Με τη Φίνος Φιλμ, επίσης, γυρίζει το πρώτο του δράμα, «Ο Κατήφορος», που αντανακλά τα ήθη της νεολαίας της εποχής. Σημαντικοί ηθοποιοί και καλλιτέχνες, που συνεργάστηκαν μαζί του, μιλούν για τον ίδιο και τη δουλειά του.
Σκηνοθέτης: Πάνος Κατέρης
Διεύθυνση Φωτογραφίας: Οδ. Παυλόπουλος
17 Οκτωβρίου 1941: Η Σφαγή στα Κερδύλια
«Μηχανή του χρόνου» - Τα άγνωστα ολοκαυτώματα της Μακεδονίας
Η εκπομπή είναι αφιερωμένη στα άγνωστα ολοκαυτώματα των χωριών της Μακεδονίας από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής. Τον Οκτώβριο του 1941, η Βέρμαχτ αιματοκύλισε τα Άνω και Κάτω Κερδύλια και το Καλόκαστρο στις Σέρρες, τα τρία χωριά των Κρουσσίων στο Κιλκίς (Κλειστό, Κυδωνιές και Αμπελόφυτο) και στη συνέχεια επιτέθηκε στα χωριά του Βερμίου και έστησε εκτελεστικά αποσπάσματα στο ποντιακό προσφυγικό χωριό, Μεσόβουνο Κοζάνης. Ο Χρίστος Βασιλόπουλος ταξίδεψε στα μαρτυρικά αυτά χωριά. Μέσα από μαρτυρίες και ντοκουμέντα, στην εκπομπή φωτίζονται τα δραματικά γεγονότα, αναλύεται το ιστορικό πλαίσιο της εκτεταμένης και αλόγιστης βίας σε βάρος των αμάχων και περιγράφονται άγνωστες πτυχές της Αντίστασης.
Στην εκπομπή μιλούν ο ιστορικός Βλάσης Αγτζίδης, ο καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας Γιώργος Μαργαρίτης, ο καθηγητής Ιστορίας Στράτος Δορδανάς, ο δημοσιογράφος Νίκος Ασλανίδης, ο διευθυντής του Πολεμικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, συνταγματάρχης ε.α. Βασίλης Νικόλτσιος, ο υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Χούπης, η εκπαιδευτικός Μιράντα Παυλίδου, καθώς και ο γενικός πρόξενος της Ρωσίας στη Θεσσαλονίκη, Alexander Shcherbakov. Επίσης, μιλούν επιζήσαντες και συγγενείς θυμάτων των Άνω και Κάτω Κερδυλίων Σερρών, του Μεσόβουνου και των Πύργων Κοζάνης.
Παρουσίαση – Διεύθυνση σύνταξης: Χρίστος Βασιλόπουλος
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Γιαχνής
Παραγωγή: 2017
17 Οκτωβρίου 2026: Παγκόσμια Ημέρα Αρχαιολογίας
«Η ΕΡΤ σε όλη την Ελλάδα» - Ημερολόγια Ανασκαφών Ολυμπίας
Η εκπομπή «Η ΕΡΤ σε όλη την Ελλάδα» παρουσιάζει την ιστορία των ανασκαφών στην Αρχαία Ολυμπία, αξιοποιώντας σπάνιο φωτογραφικό υλικό και αποσπάσματα από τα ημερολόγια των αρχαιολόγων. Γίνεται αναφορά στις πρώτες γαλλικές ανασκαφές του 1829 και, κυρίως, στη συστηματική γερμανική ανασκαφή, που ξεκίνησε το 1875, μετά τη συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας το 1874.
Παρουσιάζονται η πορεία των ανασκαφών έως το 1881, καθώς και σημαντικά ευρήματα, όπως τα γλυπτά του ναού του Δία και ο Ερμής του Πραξιτέλη. Παράλληλα, αναδεικνύεται το πρόβλημα της στέγασης των αρχαιοτήτων, που οδήγησε στην ίδρυση του Μουσείου της Ολυμπίας, του πρώτου επαρχιακού μουσείου της Ελλάδας.
Η εκπομπή συνεχίζει με την ολοκλήρωση και τη δημοσίευση των ευρημάτων το 1897, καθώς και με την αποκατάσταση του σταδίου της Ολυμπίας τη δεκαετία του 1960. Μέσα από μαρτυρίες παρουσιάζονται οι δυσκολίες και οι σημαντικές ανακαλύψεις των ανασκαφών, ενώ τονίζεται ότι η περιοχή εξακολουθεί να προσφέρει πολλές δυνατότητες για περαιτέρω αρχαιολογική έρευνα.
Στην εκπομπή μιλούν ο Χέλμουτ Κιριεσλάις, διευθυντής του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών, ο Άγγελος Λιάγκουρας, έφορος αρχαιοτήτων Ολυμπίας, και ο Άλκης Σπηλιόπουλος, πρώην επιστάτης των ανασκαφών.
Σκηνοθεσία-κείμενα-αφήγηση: Μάνος Ευστρατιάδης
18 Οκτωβρίου 1971: Η Αγγλίδα δημοσιογράφος Αν Τσάπμαν εντοπίζεται νεκρή
«15 Βήματα»
Συμπληρώνονται 55 χρόνια από την υπόθεση της μυστηριώδους δολοφονίας της Βρετανίδας δημοσιογράφου Αν Ντόροθι Τσάπμαν. Η εκπομπή «15 Βήματα», παραγωγής 1983, ήταν μια δεκαπενθήμερη ενημερωτική εκπομπή επικαιρότητας. Το συγκεκριμένο επεισόδιο ασχολείται με την υπόθεση της Αγγλίδας δημοσιογράφου Αν Τσάπμαν, η οποία έφτασε στην Ελλάδα τον Οκτώβριο του 1971, με σκοπό να πάρει συνέντευξη από τη φυλακισμένη Αμαλία Φλέμινγκ και άλλους αντιστασιακούς. Τέσσερις ημέρες μετά την άφιξή της στην Αθήνα, στις 15 Οκτωβρίου 1971, δολοφονήθηκε, ενώ το πτώμα της βρέθηκε τρεις ημέρες αργότερα, στις 18 Οκτωβρίου, στο Καβούρι.
Με αφορμή την ανακίνηση της υπόθεσης, η εκπομπή παρουσιάζει την εξέλιξή της και τη σύλληψη, στις 26 Αυγούστου 1972, του δεσμοφύλακα Νίκου Μουντή, ο οποίος ομολόγησε τη δολοφονία. Ωστόσο, αργότερα υποστήριξε ότι παράγοντες της Χούντας τού είχαν υποσχεθεί χρηματική αμοιβή ύψους τριών εκατομμυρίων δραχμών, προκειμένου να αναλάβει την ευθύνη.
Ο δημοσιογράφος Γιώργος Δουατζής παρουσιάζει την υπόθεση, ενώ προβάλλονται και δηλώσεις του Νίκου Μουντή στην κάμερα της εκπομπής.
Σκηνοθεσία: Τάσος Μπιρσίμ
Συντονιστής: Θοδωρής Καλούδης
Δημοσιογράφοι: Θάνος Οικονομόπουλος, Γιώργος Δουατζής, Γιάννης Βλαστάρης, Λάμπης Τσιριγωτάκης
18 Οκτωβρίου 1979: Αναγγελία της απονομής του Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Οδυσσέα Ελύτη
«Ελληνικό Χρονικό»
Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το κινηματογραφικό «Χρονικό» της εποχής (παραγωγής 1979), στο οποίο βλέπουμε τον Οδυσσέα Ελύτη να παραχωρεί συνέντευξη Τύπου στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία», την επομένη της ανακοίνωσης της βράβευσής του. Ειδικότερα, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Οδυσσέας Ελύτης εκφράζει τις ευχαριστίες του προς τους εκπροσώπους του Τύπου για τον τρόπο με τον οποίο προέβαλαν τη βράβευσή του. Παράλληλα, ευχαριστεί ολόκληρο τον ελληνικό λαό για τη θερμή υποδοχή που επιφύλαξε στην είδηση της βράβευσής του, ενώ αναφέρεται και στον Γιώργο Σεφέρη, ο οποίος υπήρξε ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Στη συνέχεια, παρακολουθούμε τον ποιητή να γράφει στο γραφείο του σπιτιού του και να αναφέρεται σε διάφορα αντικείμενα που διακοσμούν το διαμέρισμά του στην οδό Σκουφά, όπου κατοικεί επί 19 χρόνια. Μεταξύ αυτών διακρίνονται μια ξυλόγλυπτη λεπτομέρεια από τέμπλο εκκλησίας, ένα ξύλινο καραβάκι, ένα ακροκέραμο, βυζαντινές εικόνες, ένα χειροποίητο τραπεζάκι, καθώς και ένας πίνακας του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ, τον οποίο δώρισε στον Οδυσσέα Ελύτη ο συλλέκτης έργων τέχνης Στρατής Ελευθεριάδης (Tériade).
* Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook.